Volvo Amazon 120, 130 i 220 – historia, wersje i poradnik zakupu klasyka

Listopad to w świecie klasyków czas szukania. Sezon zlotów się skończył, właściciele nie chcą zimować auta, na którego remont i tak nie mają czasu, a ogłoszeń przybywa. Kto marzy o zabytkowym samochodzie na wiosnę, ma teraz najlepsze warunki do negocjacji i cały sezon zimowy na przygotowanie auta w garażu.

Volvo Amazon to jeden z najrozsądniejszych wyborów na pierwszy klasyk. Jest prosty mechanicznie, trwały, ma dobrą dostępność części i wygląda tak, że ludzie na stacji benzynowej zaczynają rozmowę od „mój dziadek miał takie”. Poniżej historia modelu, różnice między wersjami i lista rzeczy do sprawdzenia przed zakupem.

Historia w pigułce

Amazona produkowano od 1956 do 1970 roku. Według dostępnych danych zbudowano łącznie ok. 668 tys. egzemplarzy, z czego większość trafiła na eksport. Za stylistykę odpowiadał Jan Wilsgaard, który przyznawał, że inspiracją był m.in. amerykański Kaiser zobaczony w porcie w Göteborgu. Stąd zaokrąglone, „amerykańskie” proporcje w skandynawskim wydaniu.

Nazwa też ma swoją historię. Volvo chciało nazwać auto „Amason” od mitycznych Amazonek, ale niemiecki producent motocykli Kreidler miał zastrzeżoną podobną nazwę. W efekcie „Amazon” funkcjonował oficjalnie głównie w Szwecji, a na wielu rynkach eksportowych auto sprzedawano po prostu jako Volvo 121, 122S, 131 czy 221.

Najważniejszy wpis w historii modelu dotyczy bezpieczeństwa. Volvo jako pierwsze wprowadziło trzypunktowe pasy bezpieczeństwa dla przednich foteli w standardzie, a Amazon był jednym z pierwszych seryjnych aut, które je dostały. To rozwiązanie, opatentowane przez inżyniera Volvo Nilsa Bohlina, później udostępniono innym producentom.

Wersje: 120, 130 i 220

Oznaczenia są proste, jeśli znasz klucz. Pierwsza cyfra po jedynce lub dwójce to typ nadwozia, ostatnia to wersja silnikowa.

Seria	Nadwozie	Lata	Uwagi
120 (121, 122S)	sedan 4-drzwiowy	1956–1967	pierwsza i najdłużej produkowana wersja
130 (131, 132, 123GT)	sedan 2-drzwiowy	od 1961	najbardziej poszukiwana przez kolekcjonerów
220 (221, 222)	kombi 5-drzwiowe	od 1962	praktyczne, dziś rzadsze w dobrym stanie

Wersja 121 była podstawowa, 122S miała mocniejszy silnik z dwoma gaźnikami. Sportowy 123GT z 1967 roku to dwudrzwiowe nadwozie z mocniejszym silnikiem, dodatkowymi zegarami i reflektorami. Dziś to najdroższa odmiana na rynku, a sporo „GT” w ogłoszeniach to przeróbki, więc dokumenty i numery trzeba sprawdzić bardzo dokładnie.

Silniki B16, B18 i B20

Na początku Amazona napędzał silnik B16 o pojemności 1,6 litra. Od początku lat 60. zastąpił go B18, czyli 1,8-litrowa jednostka, która przeszła do legendy jako jeden z najtrwalszych silników tamtej epoki. Ma pięć łożysk wału korbowego, prostą konstrukcję z wałkiem rozrządu w bloku i wytrzymuje przebiegi, przy których inne silniki z lat 60. dawno były po kapitalnych remontach. Pod koniec produkcji, od 1969 roku, montowano powiększony B20.

Skrzynie to manualne czterobiegowe, w wielu egzemplarzach z nadbiegiem (overdrive), który na trasie wyraźnie obniża obroty. Spotyka się też egzemplarze z automatem, ale są rzadsze.

Mechanika jest prosta i zrozumiała dla każdego mechanika z doświadczeniem przy starych autach. Części eksploatacyjne do silników B18 i B20 są nadal dostępne u wyspecjalizowanych dostawców, zwłaszcza ze Skandynawii i krajów Beneluksu, gdzie scena Volvo jest bardzo silna.

Na co uważać przy zakupie

Silnik zwykle nie jest problemem. Problemem jest rdza. Amazon ma samonośne nadwozie, więc korozja konstrukcyjna oznacza poważną i kosztowną naprawę. Sprawdź przede wszystkim:

• progi i podłogę, także pod wykładziną i dywanikami,
• tylne nadkola i dolne części błotników, gdzie zbiera się błoto,
• mocowania tylnego zawieszenia i podłużnice,
• okolice reflektorów i przedni pas,
• podłogę bagażnika i wnękę koła zapasowego,
• dolne krawędzie drzwi i ich zawiasy.

Weź ze sobą latarkę, magnes i najlepiej znajomego blacharza. Świeży lakier i nowy podkład na podwoziu mogą kryć wiele grzechów, więc przyglądaj się spawom i grubości szpachli. Poza tym sprawdź stan hamulców, przewodów paliwowych, gumowych elementów zawieszenia i instalacji elektrycznej, która w starych autach często bywa „poprawiana” przez kolejnych właścicieli.

Przy wersjach 122S i 123GT zweryfikuj zgodność numerów nadwozia i silnika z dokumentami oraz wyposażenie charakterystyczne dla danej wersji. Przy aucie z importu przydaje się raport historii, a przy droższych egzemplarzach opinia rzeczoznawcy.

Ile kosztuje Amazon

Ceny klasyków zależą od stanu bardziej niż od rocznika. Widełki poniżej są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od rynku, wersji i dokumentacji.

Stan	Orientacyjna cena
Projekt do remontu, kompletny	ok. 10–20 tys. zł
Jeżdżący, zadbany „daily classic”	ok. 30–50 tys. zł
Bardzo dobry, po renowacji	ok. 60–100 tys. zł
123GT lub egzemplarz kolekcjonerski	często powyżej 100 tys. zł

Pamiętaj o kosztach ukrytych. Renowacja blacharska potrafi przekroczyć wartość auta, dlatego zwykle taniej jest kupić dobry egzemplarz niż remontować tani.

Formalności: żółte tablice

Pojazd w wieku powyżej 25 lat, w dużej mierze oryginalny, może zostać uznany za pojazd zabytkowy i otrzymać żółte tablice rejestracyjne. Wymaga to m.in. opinii rzeczoznawcy i wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W zamian możesz liczyć na tańsze ubezpieczenie OC i jednorazowe badanie techniczne zamiast corocznego, przy spełnieniu określonych warunków. Przepisy i procedury bywają zmieniane, więc przed zakupem sprawdź aktualne zasady w wydziale komunikacji i u wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Amazon to klasyk, który nie wymaga bycia mechanikiem ani milionerem. Potrzebuje garażu, cierpliwości i właściciela, który nie wystawi go zimą na sól. W zamian odda charakter, którego nie ma żadne współczesne auto.

Czytaj też

• Volvo 240 i 940 jako youngtimer
• Volvo P1800 – historia